Ontspannen zijn tijdens de bevalling, goede weeën kunnen stimuleren en met fijne geuren in je eigen bubbel kunnen gaan: dat klinkt als een mooi wensenlijstje voor een bevalling. Aromatherapie is heel geschikt om in te zetten bij de bevalling, of je nu thuis bevalt of in het ziekenhuis. Met geuren die je zelf kiest en die bewezen effectief kunnen zijn bij ontspanning en het bevorderen van de bevalling. In deze blog lees je welke etherische oliën hiervoor heel geschikt zijn en krijg je tips hoe je ze toe kunt passen.
Voordat ik een lijstje met etherische oliën ga opnoemen die wellicht interessant kunnen zijn, moet ik erbij zeggen dat aromatherapie heel persoonlijk is. Koop niet lukraak de oliën die ik noem, maar ga van tevoren zelf ruiken en ontdekken welke jij prettig vindt. In de aromatherapie is het namelijk enorm belangrijk dat jijzelf een geur waardeert. Geuren roepen emoties en herinneringen op. Wat voor de één een veilige, prettige geur is, kan voor de ander juist afstoten of nare gevoelens oproepen.
Voorzorgsmaatregelen bij het inzetten van aromatherapie bij de bevalling
Of je nu zelf gaat bevallen, de partner bent, een zorgverlener of doula, of iemand anders advies wil geven: het is belangrijk om deze voorzorgsmaatregelen in acht te nemen voordat je etherische olie of CO2-extracten wilt inzetten rondom de bevalling. Safety first!
- Gebruik geen diffuser in de ruimte waar je gaat bevallen. Als je etherische olie wilt inhaleren, kun je het beste van tevoren een persoonlijke inhalator gebruiken, of een tissue, aromasteentje of AromaPatch. Een diffuser heeft impact op iedereen in de ruimte, gedurende een lange tijd (ook al staat de diffuser maar kort aan, de moleculen blijven nog lang in de ruimte zweven). De arts, verloskundige en andere zorgverleners kunnen beter niet in aanraking komen met een rustgevende, sedatieve olie omdat zij tijdens de bevalling juist alert moeten blijven. Ook voor pasgeboren baby's is het nog niet veilig om in een ruimte te zijn waar een diffuser gebruikt wordt, vanwege de kwetsbaarheid van de luchtwegen.
- Als je in bad bevalt, druppel dan geen etherische olie in het badwater.
- Als je massage-olie gebruikt, voorkom dan dat de olie op je borst gesmeerd wordt. De baby komt waarschijnlijk meteen op je buik en wil daar de moedergeur ruiken. De moedergeur associeert de baby met voeding, liefde, warmte en veiligheid. De reukzin van een pasgeboren baby is daar helemaal op ingesteld. Dan is het niet verstandig om jezelf ingesmeerd te hebben met een geur die niet je eigen is. Massage-olie kun je bijvoorbeeld wel (laten) smeren op je onderrug, onderbuik, benen of voeten.
- Verdun de etherische olie bij de bevalling altijd tot maximaal 0,5 tot 1%. Lees ook deze blog over het (veilig) doseren van etherische olie.
- Krijg je een infuus met oxytocine (weeënopwekkers)? Dan kun je de etherische olie van scharlei (Salvia sclarea) niet gebruiken. Het is mogelijk dat scharlei een negatieve invloed kan hebben op de werking van oxytocine. Scharlei is ook niet geschikt bij een VBAC, een vaginale geboorte na een eerdere keizersnede. Als je een ruggenprik krijgt, moet je de etherische olie van roos (Rosa damascena) laten staan. Dit geldt ook voor blends of samenstellingen waar scharlei of roos in zit.
- Begint de bevalling voor de 37 weken? Let dan extra goed op en vraag van tevoren advies aan een deskundige of je de etherische oliën die je hebt uitgezocht nog kunt gebruiken.
- Controleer voor het gebruik altijd de contra-indicaties van de etherische olie en/of het CO2-extract of deze in jouw situatie geschikt is. Contra-indicaties kunnen bijvoorbeeld zijn medicatiegebruik, een hoge of lage bloeddruk, een auto-immuunziekte of allergie en de conditie van je huid. Twijfel je? Vraag dan advies aan een aromatherapeut. Je kunt ook een adviesconsult hiervoor aanvragen bij Natuurmama.
- Stop direct met het gebruik van aromatherapie bij een noodsituatie rondom de zwangerschap en/of bevalling.
Wanneer kun je beter geen aromatherapie inzetten bij de bevalling?
Wees extra voorzichtig met het inzetten van etherische olie en/of CO2-extracten rondom de bevalling in de volgende situaties. Je kunt altijd een deskundig aromatherapeut om een passend advies vragen. Hiervoor kun je ook terecht bij Natuurmama.
- In het geval van een gecompliceerde zwangerschap, bijvoorbeeld een meerlingzwangerschap, of complicaties en/of zorgen rondom de gezondheid van het kindje of die van jezelf.
- Als je zelf een voorgeschiedenis met of een recente aanval hebt gehad van epilepsie.
- Als je psychiatrische problemen hebt en/of hier specifieke medicatie voor gebruikt.
- Als je een (ernstige) hart-, lever- of nierziekte hebt.
- Als je bij een eerdere bevalling hevig bloedverlies hebt gehad of als de kans hierop groot is.
- Heb je een (te) hoge of juist een (te) lage bloeddruk? Wees dan ook voorzichtig en vraag advies aan een therapeut. Er zijn etherische oliën die de bloeddruk kunnen beïnvloeden en het is verstandig om hiermee op te passen.
Op deze manieren kun je aromatherapie gebruiken bij de bevalling
- Een persoonlijke inhalator met 2 à 3 druppels etherische olie of een mix van verschillende oliën die je prettig vindt. Je kunt ook druppels doen op een aromasteentje, tissue of AromaPatch. Het voordeel van de patch is dat je deze op je huid of kleding plakt, bijvoorbeeld ter hoogte van je borst zodat je de geur goed kunt ruiken en inademen. Als je de geur zat bent, verwijder je de patch gewoon.
- Een massage-olie die je van tevoren klaarmaakt met geschikte en (voor jou) lekker ruikende etherische oliën, denk aan een dosering van maximaal 0,5-1%.
- Een voetenbadje waarvoor je de etherische olie eerst oplost in plantaardige olie en dan aan het badwater toevoegt, het is ook fijn om epsomzout of dodezeezout aan je voetenbadje toe te voegen.
- Een roomspray waarin je etherische olie met solubol (of een andere emulgator) mengt en aanvult met water of een hydrolaat. Het is ook heel fijn om alleen te sprayen met een hydrolaat, bijvoorbeeld die van roos, lavendel of Roomse kamille. Je kunt ook een mix maken van verschillende hydrolaten en zo je eigen 'bevallingshydrolaat' samenstellen.
Aromatherapie bij angst en stress: etherische oliën die helpen om te ontspannen
Geschikte etherische oliën en CO2-extracten, uiteraard afhankelijk van je eigen geurvoorkeur:
- Lavendel (Lavandula angustifolia)
- Zoete marjolein CO2-extract (Origanum majorana)
- Olibanum/wierook etherische olie of CO2-extract (Boswellia carterii of Boswellia serrata)
- Rode mandarijn (Citrus reticulata)
- Neroli (Citrus aurantium var. amara)
- Scharlei (Salvia sclarea, let op de aandachtspunten die hierboven beschreven staan)
- Zoete sinaasappel (Citrus sinensis)
- Roomse kamille (Chamaemelum nobile, het CO2-extract ruikt over het algemeen prettiger dan de gedestilleerde olie)
- Melisse CO2-extract (Melissa officinalis)
- Geranium (Pelargonium)
- Bergamot (Citrus aurantium var. bergamia)
Of een combinatie van twee of drie van deze oliën.
Je geurvoorkeur is belangrijk
Als je etherische olie inzet voor je psyche, dan is het erg belangrijk dat je de geur weet te waarderen. Een negatieve associatie met een geur kan averechts werken. Zo houden sommige mensen echt niet van lavendel, zij worden er eerder onrustig van. Kies daarom etherische oliën uit waar je van houdt en waar je een positieve associatie mee hebt of kan krijgen.
Etherische olie bij rugpijn/rugweeën
Laat je rug masseren met bijvoorbeeld scharlei, lavendel, Roomse kamille of jasmijn absolue (Jasminum officinalis), of een combinatie van twee of drie van deze oliën vermengd in een plantaardige draagolie.
Etherische oliën bij angst of paniek
Een inhalator/steentje/AromaPatch of iets dergelijks om de geur te inhaleren. Geschikte oliën zijn olibanum, lavendel, neroli, roos, buddhawood CO2-extract (Eremophila mitchellii), melisse CO2-extract of roos attar (een combinatie van sandelhout en roos). Of een combinatie van twee of drie van deze oliën. Ik heb zelf een prettige ervaring en associatie met een combinatie van buddhawood CO2-extract en roos attar.
Misselijkheid tijdens de bevalling
Een combinatie om te inhaleren van twee of drie van de volgende oliën: gember CO2-total extract (Zingiber officinale, werkt en ruikt beter dan de gedestilleerde olie), kruizemunt (Mentha spicata), rode mandarijn, citroen (Citrus limon). Kies bij misselijkheid altijd voor een combinatie van twee of drie geuren in plaats van één. Anders heb je de kans dat je die bepaalde geur in de toekomst gaat associëren met misselijkheid.
Etherische olie om de pijn van weeën te verzachten
Maak van tevoren een massage-olie van plantaardige basisolie en bijvoorbeeld de etherische olie van scharlei, Roomse kamille, lavendel en olibanum. Gember CO2-extract is eventueel ook een mogelijkheid, evenals pepermunt. Maar gebruik gember en pepermunt niet samen in één combinatie. De ene olie werkt verkoelend, de andere verwarmend en dat matcht niet altijd in een blend. Inhalatie met deze oliën is ook een optie.
Wat als de weeën niet doorzetten
Je kunt een massage-olie van plantaardige basisolie maken met bijvoorbeeld de etherische oliën van scharlei, roos of roos attar en lavendel.
Je op een natuurlijke manier voorbereiden op de bevalling
Om je lichaam voor te bereiden op de bevalling kun je frambozenbladthee gaan drinken. Frambozenblad (Rubus idaeus) staat erom bekend de baarmoeder te doorbloeden, te stimuleren en voor te bereiden op de bevalling. Je kunt de thee een paar weken voor de uitgerekende datum beginnen te drinken met zo'n 3 kopjes per dag (vanaf 35 weken). Frambozenblad brengt je baarmoeder in een goede conditie zodat er minder kans is op heftig bloedverlies en je na de bevalling sneller hersteld bent. Na de bevalling kun je frambozenbladthee blijven drinken, samen met vrouwenmanteltee voor een voorspoedig herstel.
Kant-en-klare producten
Aromazuster heeft AromaPatches te koop, dat is een soort pleister die je op je huid kunt plakken. Bijvoorbeeld op je borst. Zo kun je de geur goed inhaleren, maar de olie wordt niet door de huid opgenomen. Als je de geur zat bent of je wilt iets anders, dan is de patch gemakkelijk te verwijderen.
Wil je etherische olie inzetten bij je bevalling? Schakel dan altijd een geregistreerd aromatherapeut in en ga hier niet zelf mee experimenteren. Overleg dit ook altijd met je arts en/of verloskundige. Ik ben zelf geregistreerd natuurgeneeskundig klinisch aromatherapeut en denk hier graag in mee.
Maak een afspraak in de praktijk